Kunst & Creativiteit

Kan kunst mislukt zijn? En kan je kunst maken met je ogen dicht?

‘Het lelijkste portret is dan eigenlijk het best gelukt en dat is dan kunst.’

De vraag van vandaag op een school in Leidsche Rijn: ‘Kan kunst mislukt zijn?’

Zeven weken filosoferen kinderen uit de groepen 6 t/m 8 met elkaar over allerlei vragen en onderwerpen. Vandaag gaat het over kunst en of kunst ook kan mislukken.
Ze krijgen verschillende kunstafbeeldingen te zien op het digibord en moeten onder andere beoordelen of de kunstenaar zijn best heeft gedaan of het gelukt is en of het kunst is of niet. Ze bekijken werken van Johannes Vermeer, Jeff Koons, Malevitsj, Jackson Pollock, Wim T. Schippers, Hannah Höch, Giovanni Bragolin en Helene Dumas.
En de kinderen maken zelf kunst..met hun ogen dicht..

Een rondje langs de kunstwerken:

Jeff Koons, Play Doh:

Is dit kunst?
‘Ja, je kan het niet zomaar op straat zien, je ziet het niet overal.’
‘En het is ook niet zo dat iedereen het initiatief neemt om dit te maken. Misschien is hij wel de enige die dit heeft gemaakt. Daarom hoort het in een museum. Kunst kan je eigenlijk ook in meerdere dingen zien, in een schilderij of als bijvoorbeeld grote 3D-dingen.’

Heeft hij zijn best gedaan?, vraag ik.
‘Ja, hij heeft er heel veel werk aan besteed dat het echt een illusie is.’
Hoe zie je dat?.
‘Je denkt dat het van klei is maar het is van aluminium. Hij heeft zijn best gedaan om je op andere gedachten te brengen.’

Jackson Pollock, action painting:

‘Als er maar één van bestaat, is het zeldzaam en dan is het kunst.
Als één iemand alle schilderijen van de wereld maakt is het niet meteen kunst, maar als iedereen één schilderij maakt dan kan het wel kunst zijn.’
‘Kunst hoeft niet meteen in een museum te staan, het kan ook gewoon thuis staan.’

De Pindakaasvloer van Wim T. Schippers:

‘Het is voedselverspilling. Omdat niet iedereen te eten heeft en dan zijn sommige mensen daar misschien boos over.
Je kan pindakaas beter aan mensen geven die niet zoveel te eten hebben.’
‘Misschien geeft de kunstenaar wel geld aan goede doelen, dus dan mag hij zelf toch wel iets maken wat hij wil?’
Daar is zijn buurman het niet echt mee eens: ‘Ik vind het echt een overdreven reactie. Want pindakaas is geen eten, het is een saus.’
De hele groep moet daar om lachen…
‘Want, gaat hij door: als hij het met brood of met noten had gedaan, dan zou het wel verspilling zijn. Maar ja, als het gewoon pindakaas is, dan heb je er niet zoveel aan..
Je kan niet zomaar een hele pot pindakaas in één keer op eten..’
‘Nou ja, beter dan een pot mayonaise’, zegt Koen.
Maar José zegt: ‘Hij mag het zelf weten of hij het doet of niet, en als de mensen het niet goed vinden, dat is dan hun eigen mening en dat mogen ze vinden.’
‘Hij heeft er wel moeite in gestoken en het is een heel groot doek dus als je dan zoveel pindakaas er op moet smeren dan duurt het wel even voordat het klaar is.’

Abstracte portretafbeeldingen van Hanna Höch:

Na een denkpauze zegt Sjoerd: ‘Eigenlijk is alles kunst…want als je iets maakt kan je het zelf gewoon kunst noemen, toch?’
‘Maar’, zegt Koen. ‘Het is een geknipt lichaam met echte ogen, echte handen en echte haren. Het hoofd is niet echt, maar het is wel een soort mens. Ik vind het geen kunst. Dan zou ik ook een nep mond en nep ogen doen. Maar die andere afbeelding is beter gelukt, die is nepper, want dat is geen mens. Hij is beter gelukt omdat het geen echt mens is.’

Na dit rondje kunst gaan de kinderen een zelfportret maken. Met de ogen dicht…

De kinderen moeten giechelen als ze later hun zelfportret zien.
Is het gelukt?, vraag ik.
‘Ja’, zegt Lianne. ‘Alle onderdelen van mijn hoofd heb ik gebruikt, de oren, de neus, de ogen, het haar en het hoofd zelf. Dus alles zit erin. Het zit alleen niet op de goede plek.’
En bij de meeste kinderen zit de mond, de neus en de ogen verspreid over het vel papier.
Behalve bij Maral: ‘Ik vind het niet goed gelukt omdat alles op de goede plek zit.
Dat klopt niet.’
Waarom klopt het niet?
‘Het is niet abstract, het is gewoon een zelfportret en dan had ik net zo goed mijn ogen open kunnen doen.’ Maar de andere kinderen vinden de tekening van Maral juist het meest gelukt. Het lijkt het meest op hoe een gezicht eruit ziet.

Kan kunst mislukt zijn?
‘Ligt aan hoe je denkt. Andere mensen hebben andere categoriëen in hun hoofd.
Iemand anders vindt rood of groen mooi. Of iemand vindt rond of driehoeken mooi.
Dat is smaak.’
‘Ik denk dat kunst best kan mislukken. Want je kan kunst zo mooi maken dat het op een foto lijkt en dat niemand gelooft dat het kunst is.’
‘Kunst ligt eigenlijk aan smaak. Je mag zelf bedenken wat kunst is.’

We kijken even terug naar de abstracte portretafbeeldingen van Hannah Höch.

Toch is dit kunst en alle onderdelen van het gezicht zitten niet op de juiste plek van het gezicht, zeg ik. Hoe zit dat dan met jullie zelfportretten?
‘Nou, zegt Koen, het lelijkste portret is dan eigenlijk het best gelukt en dat is dan kunst.’
En daarmee sluiten we deze denkles af.

Wil je ook met kinderen gaan filosoferen in het volgende schooljaar? Of tijdens de ‘Kinderboekenweek’ over het thema ‘Vriendschap’ of tijdens de week van de ‘Lentekriebels’?

De kinderboekenweek loopt van woensdag 3 oktober tot en met zondag 14 oktober 2018.
Er zijn ook kant en klare lessen en projecten over andere thema’s die ik kan geven of ik kan een lessenserie op maat verzorgen.
Net wat de school wil.

Neem contact met mij op als je interesse hebt. Er is veel mogelijk.
Stuur een mail of bel: 06 – 489.73.889

 

Dit blog verscheen het eerst op wijsgierigaagje.nl op 4 juni 2018.

Abonneer je op mijn blog

Is pindakaas kunst?

Les 2 uit  De reis door de kunst in 6 vragen’ gaat over ‘wat kunst is en of kunst ook kan mislukken’.

Ik heb deze les gegeven aan twee groepen 4 en de groepen 5, 6 en op twee basisscholen uit Utrecht en liet de kinderen een aantal afbeeldingen van kunstenaars zien op het digibord. Zo ook de Pindakaasvloer van Wim. T. Schippers.
En zo kwam de vraag: ‘Is pindakaas kunst?’ En dat gaf uiteenlopende reacties.

Een fragment uit het gesprek:

‘Dat is geen kunst, dat is pindakaas dus dat is geen kunst’.
‘Als dit kunst is, is het zonde om zoveel pindakaas te gebruiken voor een kunstwerk, veel mensen hebben niets te eten’.
‘Dit is gewoon voedselverspilling’.
‘Toch staat het in een museum’, zeg ik.
‘En als het in een museum staat, is het kunst?, daar ben ik het niet mee eens’, zegt Anouar.
‘Dan kan ik thuis ook de vloer insmeren met pindakaas, dat is dan toch ook kunst?’.
‘Ja, maar dat staat niet in een museum’.

Hier maakt hij een interessant punt. Heeft kunst dan een museum nodig om als kunst herkend te worden? Het gesprek gaat verder..

‘Dan zou je ook een ‘jamvloer’ of een ‘fruitvloer’ kunnen maken, zegt Liza.
‘Of een pizzavloer, mmm lekker’. De kinderen beginnen door elkaar te associëren en worden steeds enthousiaster.
‘Is dat dan kunst?’
‘Ehm, als ik wil dat het kunst is, dan is dat zo, het hoeft niet persé in een museum te staan’.
‘Eigenlijk kun je met alles dan wel kunst maken, het is maar net wat je ermee doet’, zegt Stefan ineens.
‘Oja?’
‘Ja, het gaat om het idee dat je hebt’.

Ik pak een pot pindakaas en zet het op tafel.
‘Is pindakaas kunst?’, vraag ik.

‘Nee, want het zit nu nog in een pot’.
‘Wanneer wordt pindakaas dan wel kunst?’ Daar moeten de kinderen even over nadenken.
‘Nou, zegt Stefan weer, het gaat om de bedoeling van de kunstenaar, wat hij van plan is ermee te doen’.
‘Ook al zit de deksel nog op de pot?’, zegt Saïda.
‘Ja, als het idee in je hoofd zit, is het er al, je moet het alleen nog doen’.
En daar is eigenlijk iedereen het er wel over eens.

Q: En hoe zit het met het idee dat dit voedselverspilling is?

‘Dan moet je voedsel kweken voor kunst’.
‘Of eten dat over de datum is’.
‘Haha, dan krijg je ‘rotte kunst’, zegt Liza ineens.
Na het gesprek zijn de kinderen zelf met potten pindakaas (en potten bebogeen, voor diegenen met een pinda-allergie) aan de slag gegaan. En werd er nog over na gefilosofeerd over of dit wel of niet kunst was en of het in een museum kon hangen.

Een hilarische les waar de inhoud van de koelkast thuis en de boterham uit het broodtrommeltje een hele andere betekenis krijgt. Je kunt deze les natuurlijk ook met ander eetmateriaal (eetkunst) doen dat je op eet als het kunstwerk af is.
Dan is het idee van voedselverspilling opgelost.

Do try this at home! En voer eens een ander gesprek tijdens het (avond)eten.

Deze les boeken?
Bijvoorbeeld tijdens Suikerfeest, het Kerstontbijt of om de kinderen anders naar kunst te laten kijken?
Neem dan contact met mij op om de mogelijkheden te bespreken.

Bel: 06-489.73.889 of mail: info@wijsgierigaagje.nl

Abonneer je op mijn blog

Filosoferen op de Grand Départ van de Tour de France

 

Filosoferen-met-filosofietsjeIn de aanloop naar de Grand Départ van de Tour de France, is er veel te doen in Utrecht.
Omdat er een veelvoud aan evenementen wordt georganiseerd rondom ‘fietsen’ of de ‘Tour’, besluit ik dat Filosofietsje,  de ‘filosofische reistafel’ er niet mag ontbreken.
Maar dan met de ’Denksport’ editie.

Filosoferen tussen de wielrenners met Filosofietsje

Aan een omgebouwde fiets, voer ik met Filosofietsje filosofische gesprekken met kleine en grote festivalbezoekers.

Gesprekken die gaan over vragen die hen bezig houden of een filosofische vraag die ze vonden op het terrein.
Tijdens de Tour de France stond Filosofietsje op het Schimmelpleinfestival, op het International Tour Film Festival Utrecht (ITFFU) in het Louis Hartlooper Complex en 5 Juli op het Leidsche Rijn Festival pal aan het parcours van de Grand Départ.

Reizende filosofische vraagjes

Op dit laatste festival hangen verschillende filosofische vragen (de Reizende vrAAGJES) in bomen, bouwsels, zitjes en hekken.
Vragen over ‘sport’, ‘winst’ en ‘verlies’, ‘beweging’ en ‘heldendom’ hangen verspreid over het terrein. Over deze en andere vragen kan je filosoferen bij Filosofietsje.

Uitspraken van kinderen over de vraag ‘Wat is een held?’

“Maar anderen bepalen of jij een held bent of niet, dat kun je niet zelf bepalen”.
“Mijn knuffel is een held als ik dat wil”.
“Soms weet je pas achteraf dat je in sommige situaties een held was, voor jezelf, dat je iets hebt overwonnen”.

Kinderen proberen ook het tegengestelde van de held te vinden en dat te verwoorden (de anti-held). Zo kom je er beter achter wat een held dan precies is..

Criteria

In de loop van de dag hebben de bezoekers ook een aantal criteria geformuleerd over ‘wat een held dan is’ en waar een ‘held’ aan moet voldoen om een held te kunnen zijn:
* Een held moet aardig zijn voor anderen
* Een held is behulpzaam
* Een held mag ook wel eens bang zijn, anders weet hij niet hoe het is om een held te zijn
* Een held heeft lef en is moedig (wat is dat dan weer..?) en gaat lastige situaties niet uit de weg
* Een held kan ook wel eens verliezen
* Een held is iemand die zichzelf overwint
* Iemand die moeilijke situaties weet om te buigen tot iets positiefs
* Je kunt niet aan de buitenkant zien of iemand een held is
* Een held is ook wel eens zwak
etc..

Waar heeft Filosofietsje nog meer gestaan

– Het Feelgoodfestival, Utrecht
– Koninginnedag & Koningsdag
– Schimmelpleinfestival, Utrecht
– Leidsche Rijn Festival, Utrecht
– Tour de France aan het Grand Depart, Utrecht
– International Tour Film Festival/Louis Hartlooper Complex, Utrecht
– Kom er bij Festival, Utrecht
– Resto van Harte, Utrecht

Maar de meest bijzondere plek waar ik ooit gefilosofeerd heb, is wel aan de Grand Départ van de Tour de France in Utrecht. Filosoferen is dus niet aan een tijd of plaats gebonden. Je kunt overal filosoferen met kinderen.

Heb jij een bijzondere locatie of plek in gedachten waar Filosofietsje prima past?
En wil je Filosofietsje boeken? Neem dan contact met mij op om de mogelijkheden te bespreken.
Filosofietsje is ook te boeken in combinatie met het Reizend vrAAGJE.

Abonneer je op mijn blog